Bestaat multipotentialiteit echt?
Soms krijg ik de vraag: “Bestaat multipotentialiteit eigenlijk wel?”
Is het ‘iets’?
Het eerlijke antwoord is: er is nog geen wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Naar het brein, of hoe dat anders zou zijn (wel naar het hoogbegaafde brein, overigens, maar dat is niet 1 op 1 hetzelfde). Er bestaat geen officiële definitie van multipotentialiteit en ook geen lijst met bewezen kenmerken. Toch betekent dat niet dat het begrip uit de lucht is gegrepen.
Waar komt het begrip multipotentialiteit vandaan?
Al sinds de jaren zeventig zijn er artikelen en boeken verschenen over mensen die niet gelukkig worden van één smal carrièrepad, maar juist energie krijgen van afwisseling, nieuwsgierigheid en brede interesses. Emilie Wapnick gaf deze groep later een naam die inmiddels wereldwijd bekend is: multipotentialites (wat ik voor het gemak in het Nederlands heb afgekort als multipotentials).
Een kort overzicht:
- 1972 – eerst keer dat multipotentiality genoemd werd in de hoogbegaafdheidsliteratuur.
- Jaren 90/2000 – Barbara Sher introduceerde de term Scanners.
- 2006 – Margaret Lobenstine: Renaissance Souls.
- 2015 – Emilie Wapnick maakt het begrip wereldwijd bekend via haar TED Talk.
- Nu – steeds meer coaches, trainers en professionals bouwen daarop voort en verbinden het met inzichten uit hoogbegaafdheid en neurodiversiteit.
Zelf coach ik al jaren mensen die zich hierin herkennen. Daarnaast lees ik over hoogbegaafdheid, neurodiversiteit, leren en verschillende manieren van denken en informatie verwerken. Als ik die praktijkervaring combineer met wat ik daarover lees, zie ik een aantal terugkerende patronen.
Vier patronen die ik steeds zie bij multipotentials
1. Nieuwsgierigheid heeft een hoofdrol
Veel multipotentials zijn niet gewoon een beetje nieuwsgierig, omdat ze iets leuk vinden. Nieuwsgierigheid vormt haast een motor voor hun activiteit en energiebeleving. Ze krijgen energie van nieuwe ideeën, nieuwe inzichten en nieuwe verbanden. Ze zullen van nature altijd doorvragen, verder lezen of zoeken, meer willen weten, en willen ontdekken wat er te ontdekken valt. Dit kan zich ook uiten in het uitproberen van dingen, banen, projecten, kansen. Elke zoveel maanden of jaar een nieuw project, het uitproberen van een ander ‘leven’, zul je misschien ook herkennen.
2. Multipotentials leggen voortdurend verbanden
Multipotentials zullen altijd proberen samenhang te zien. Het grotere geheel. ‘Hoe past wat ik nu ontdek in wat ik al weet?’ Is het een causaal verband, een chronologisch verband of simpelweg een correlatie? Een gesprek leidt al snel tot een nieuw idee of het zien van een mogelijkheid of kans. Een hobby kan waardevol blijken in werk. Een boek over onderwijs of welk thema dan ook levert inzichten op voor ondernemerschap (deze herken ik zelf heel sterk!). De combinatie van breedte (door verbanden leggen) en diepgang (in kennis) maakt dat multipotentials vaak origineel uit de hoek komen en nieuwe oplossingen bedenken.
3. Multipotentials leren anders
Veel multipotentials leren niet netjes van A naar B. Ze lezen 3 (of meer) boeken tegelijk. Luisteren vervolgens een podcast over één van die onderwerpen, of verdwijnen in een rabbithole op internet om een onderwerp uit te diepen of juist de brede connecties te ontdekken. Ze houden van steeds weer een opleiding volgen, terwijl ze ondertussen een nieuw project starten, waarin ze al doende ook enorm veel nieuwe kennis en vaardigheden opdoen. Van buitenaf oogt dat soms rommelig. Maar een multipotential verbindt dat allemaal intern en creëert zo een compleet overzicht.
4. Ontwikkeling is belangrijk
Ik zie ook dat veel multipotentials behoefte hebben aan ontwikkeling. Dit is vaak de drive waardoor een baanwissel of nieuwe carrière gestart wordt. Of een extra baan of project gestart wordt, náást de basis die goed is. Het lijkt een onstilbare honger naar meer, alsof stilstand energie kost. Hoewel het soms kan voelen als ‘opnieuw beginnen’, nemen ze al hun eerdere ervaring mee en wordt hun werk-leven intens verrijkt, en ontwikkelen ze zich vaak in rap tempo. Een organisatie waar geen ruimte is voor groei, past minder. Een organisatie die multipotentials de ruimte geeft, is ideaal.
Wat betekenen deze patronen voor je werk en leven?
Voor mij is dit de belangrijkste vraag. Als je jezelf herkent in de patronen die ik hierboven beschrijf, doe je er verstandig aan om ze als uitgangspunt te nemen voor de manier waarop je je werk en leven inricht. Veel loopbaanadviezen gaan over hoe jij je kunt ‘voegen’ naar wat de arbeidsmarkt nodig heeft, en dan vanuit het specialistische perspectief: kies één richting, word expert en blijf dat jarenlang doen.
Dat werkt niet voor multipotentials. Wanneer jij energie krijgt van nieuwsgierigheid, ontwikkeling, verbanden leggen en afwisseling, word je doodongelukkig van jezelf in een keurslijf proppen dat nooit lang past.
Zelfreflectie helpt je jouw eigen pad te kiezen
Slimmer is het om dan goed te kijken wat wél bij je past, en daar is zelfreflectie bij nodig. Dan kun je ontdekken hoe jouw combinatie van talenten, passies, drijfveren en behoeften eruitziet. En ook kennis over waar je energie van krijgt, welk soort afwisseling en ontwikkeling je nodig hebt (en welke mate hiervan). Op basis daarvan maak je keuzes die je gelukkig maken.
Helaas is er niet 1 makkelijke formule, maar is ‘zelfonderzoek’ echt nodig. Geen enkele multipotential is hetzelfde.
- De één wil drie banen naast elkaar.
- De ander zoekt juist één baan met veel variatie.
- Weer een ander floreert als ondernemer.
- En nog een andere is het gelukkigst binnen de kaders van een organisatie of team.
Er bestaat geen blauwdruk voor het ideale multipotential leven.
Dus laat jouw nieuwsgierigheid los op jezelf, en ga het onderzoeken! De zomer is een mooie tijd om even stil te staan en te reflecteren!
Mocht je hier hulp bij willen: dit is de kern van wat ik doe.
Misschien is mijn online programma Lichter & Leuker Leven als multipotential iets voor jou.
