Ik vraag vaak aan multipotentials waar ze het meeste last van hebben. Ik krijg dan antwoorden als:

• moeite met kiezen
• te veel interesses
• snel uitgekeken zijn
• of tijdgebrek.

Wat ook allemaal reële en veelvoorkomende issues zijn. Maar hoe langer ik met multipotentials werk, hoe meer ik denk dat er iets anders onder zit.

Namelijk: de specialist als onuitgesproken norm. Onze maatschappij is nog steeds grotendeels ingericht en gebaseerd op de aanname dat je succesvol of ‘goed’ bent als je je jarenlang op hetzelfde vakgebied richt. En daardoor ga je twijfelen...

Natuurlijk verandert er inmiddels al veel: er zijn steeds meer organisaties die generalisten, T-shaped professionals en multidisciplinaire denkers waarderen, de ruimte geven of zelfs bij bepaalde functies specifiek vrágen. Toch zie je nog veel vaker teksten als:

"Minimaal 5 jaar ervaring in..."
"Bewezen trackrecord binnen..."
"Expert op het gebied van..."

En ergens is dat logisch, want werkgevers zoeken zekerheid en weten het ook niet anders te formuleren. Maar voor multipotentials kan het voelen alsof ze steeds net niet voldoen. Want misschien heb je:

• 5 jaar online marketing gedaan
• daarna een eigen bedrijf gehad
• vervolgens een andere opleiding gevolgd
• en ben je nu actief als trainer

Dan lijkt het alsof je nergens 15 jaar ervaring in hebt, maar eerder een ratjetoe aan ervaringen hebt verzameld. Terwijl je feitelijk veel waardevolle vaardigheden hebt ontwikkeld die elkaar versterken, en je perféct geschikt maken voor de vacature waarop je solliciteert. Alleen passen die werkervaringen niet netjes in één hokje, zijn die werkervaringen niet meteen herkenbaar op je CV.

Ook ondernemers ontsnappen niet aan deze norm. Sterker nog, online lijkt het soms alsof iedereen al jaren exact hetzelfde doet.

De websitebouwer die al 12 jaar haar eigen bedrijf heeft. De businesscoach die al 10 jaar businesscoach is. De fotograaf die al sinds 2014 fotografeert. Dat geeft de lezer (en potentiële klant) een gevoel van duidelijkheid. Maar het kan multipotentials ook het gevoel geven dat ze achterlopen. Dat ze opnieuw beginnen. Dat ze nog niet ver genoeg zijn. Terwijl hun eerdere ervaringen vaak juist gecombineerd een enorme rijkdom en zelfs usp kunnen vormen.

Ik ben zelf coach geworden op mijn 47e. Vanuit specialistisch perspectief zou je kunnen zeggen: best laat. Maar zo voelt het helemaal niet. Het voelde als de logische stap voor mij. Daarvoor werkte ik jarenlang als adviseur in de communicatie en zag veel organisaties van binnen. Ik had een conceptstore. Ik werkte voor Italiaanse bedrijven. Ik ondernam. Ik schreef. Ik bedacht projecten en plannen en realiseerde ze ook. Allemaal ervaringen die mij nu enorm dienen.

Op verjaardagen en netwerkborrels merk je het misschien nog wel het meest. De vraag: "En wat doe jij?" lijkt een onschuldige gespreksstarter... tenzij je een multipotential bent.

Want wat moet je antwoorden?

Welke van je tig activiteiten (die als je eerlijk bent waarschijnlijk binnenkort alweer een ander rijtje vormen) geef je de spotlight? De specialist heeft vaak een kort antwoord, noemt de baan. De multipotential heeft meer woorden nodig, kan een (heel) verhaal vertellen. En dan heb je het gevoel dat een kort, helder (specialistisch) antwoord beter is. Professioneler. Maar is wel zo?

Ik denk dat we gewoon gewend zijn geraakt aan een bepaald soort loopbaanverhaal. En we willen graag voldoen aan díe verwachting.

Het belangrijkste effect van deze specialistische norm zie ik nog ergens anders, namelijk in hoe multipotentials naar zichzelf kijken. Vaak ben je jezelf (opgroeiend in een specialistisch georiënteerde wereld) gaan beoordelen op dingen als focus, consistentie, 1 ding, voorspelbaarheid. Dan voelt het hoppen, switchen, najagen van je nieuwsgierigheid als ‘niet goed’. Alsof dat niet voldoet. Terwijl het ook een kwaliteit is. Want je ziet verbanden, je leert snel (want: geboeid!), je hebt een frisse kijk op zaken en stelt andere vragen. En na een tijd heb je een brede, goed gevulde gereedschapskist. Alleen wordt dat vaak minder snel (h)erkend — ook door jezelf.

Het is niet mijn intentie om specialisten omlaag te halen, of het belang ervan te ontkennen. De wereld heeft specialisten nodig. Maar net zo goed generalisten en multipotentials. En alles daartussenin. Maar ik breek wel graag een lans voor jezelf niet meer langs een specialistische meetlat te leggen.
Je ontwikkeling hoeft niet lineair en logisch te zijn. Je mag zijstappen maken en je nieuwsgierigheid volgen, je ontwikkelbehoefte de ruimte geven. En ik denk dat je mag gaan zien hoe al die verschillende ervaringen samen juist je kracht vormen. En beseffen dat er meer mensen zijn die zo zijn, en die je sowieso wél begrijpen. Die positief reageren als je vertelt over je verschillende passies of activiteiten. "Wat leuk, vertel eens!” Laat dat je nieuwe, eigen norm zijn.

Veel van de inzichten in dit artikel komen terug in mijn programma Lichter & Leuker leven als Multipotential, met praktische oefeningen en inzichtsvragen waardoor je positiever en met meer rust, ruimte en plezier naar jezelf als multipotential leert kijken. 

Vind je dit interessant?